19 Haziran 2012 Salı

Çocuğumuzun duygusal zekasını nasıl geliştirebiliriz?

Duygusal farkındalık aslında yaşam boyu gelişen bir süreçtir ama özellikle çocukluk yıllarında temelleri atılır. Bir çocuğun hem kendi duygularının hem de karşısındaki diğer kişilerin duygularının farkında olarak büyümesi için anne baba olarak bu konuda duyarlı olmamız  gerekir.Çocuğumuzla etkileşimimizde onun duygularını aktarmasını beklemeliyiz.Bu fırsatı tanımalıyız.Dinlicez çocuklarımızı..
 
  Gün içerisinde oynanan oyunlarda çocuğumuzun oyununa dahil olduğumuzda liderlik çocuklarımızda olmalı.Kendini en iyi ifade edebildiği anlar oyun zamanları.Sözel olarak ne kadar oyuna dahiliz ya da heyecanlanma,sevinme,kızgınlık,şaşırma gibi duyguları ne oranda yaşadık?Çocuğumuzun bu duyguları yaşamasına olanak verdik mi? 
Küçük çocuklarının duyguları yoğundur ve bu duygular ebeveynlere gereksiz derecede fazla ya da mantıksız gözükebilir. Yine de, öfke ya da hayal kırıklığı gibi olumsuz duygular, çocuklar için gerçektir ve acı vericidir. Bazı zamanlar ise olumlu duygular bile başa çıkılması zor hale gelebilir, örneğin bir doğum günü partisindeki yoğun heyecan ya da anneannesinin ziyarete geleceğini öğrendiğindeki hevesli bekleyiş hissi. 
Çocuklara bu duygularını güvenli ve kabul edilebilir şekilde nasıl ifade edebileceklerini öğretmek gerekir. Çocuklara duyguları ve onlarla başa çıkmayı öğretmenin ilk adımı duyguları isimlendirmektir. Duyguları isimlendirmek çocuklara yaşadıkları duyguları zihinlerinde kategorize edebilme şansı verir. En nihayetinde, yaşadıkları duyguları ifade edebilmeleri için gerekli kelime hazinesi kazandırır.  Ebeveyn ile sık sık yaşanan bu türden deneyimler, çocuklara duyguların ne olduğunu ve fiziksel yollara (örn, kaba kuvvete) gerek kalmadan onları nasıl ifade edebileceklerini öğretmeye yardımcı olur. Bu deneyimler çocuklara, ebeveynin duygularını anladığını ve önemsediğini ve bu türden zor zamanlarda yardım etmesi için ebeveyne güvenebileceğini gösterir. 
Küçük bir örnek:Oğlum kardeşi olduktan sonra kardeş kıskançlığı (aslında anneyi kaybetme korkusu,anneyi paylaşamama durumu) yaşadı.Hala da sorunlarımız oluyor.Dün olan bir olayı anlatayım.Oyuncak bilgisayarının pillerini takıştırıyor.Kızım da meraklı bir şekilde kurcalıyor.Abisi öfkeleniyor ve kardeşine vuruyor.Ben odaya geldiğimde,ne olduğunu sorduğumda -Anneciğim kızmasan söyliyim,vurdum.Cevabını aldım.Önce sessiz kaldım.Kızımı sarıp sarmalarken,-Öfkeliydim.Öfkemi kontrol edemedim elim çarptı,dedi.Bende -annecim kızgın olduğunun farkındayım.Seni  anlıyorum.Ama sinirlendiğinde vurmaktan başka çözümler var.Ortamı terk edebilirsin.Mesela 10 kadar sayabilirsin.Aklıma poko çizgi filmi geldi.Orada poko sinirlenince tuba zamanı diyor ve üflüyor.Bütün kötü duygular gidiyor.Öyle şeyler anlatabiliriz ki.Önemli olan çocukların anlayabileceği şekilde durumu özetlemek,netleştirmek.Yetişkin mantığı bu durumları çözmez.Çocuklarımızla iletişim kurarken şu yetişkin gözlüklerimizi çıkarıp,'anlayan ebeveyn'gözlüğünü takmalıyız.Ben sürekli öfke kontrolünü anlatıp duruyorum evde.Kendimden örnekler de veriyorum.Çocuklar örneklerden çok etkileniyorlar gerçekten.Öfke kontrolünü ayrı bir  yazıda yazarız artık.Ve örnek nasıl sonlandı?Oğluşum üzgün olduğunu, bir daha öfkesini kontrol etmeye çalışacağını  söyledi.Haa uyguluyor mu?Çoğu zaman hayır.Ama duygularının farkında artık.Ne yapacağını biliyor şimdilik..
 
Çocuğunuzun duygusal zekasını geliştirmek için ona başkalarının duygularından da bahsetmeniz önemlidir. Bu sayede çocuğunuz bir başkasının perspektifini alabilmeyi yani diğer insanların nasıl hissettiğini hayal edebilmeyi öğrenir. Böylece çocuklar, aynı kendilerine yapıldığı gibi sevecen ve empatik şekilde başkalarıyla ilişki kurmayı ve ilgilenmeyi öğrenirler. Bazı ebeveynler için duyguları fark edebilmek ve isimlendirebilmek biraz çalışma gerektirecektir, ama 1-3 yaş arası çocuğunuzla iletişim kurarken bu stratejiyi hatırlamanıza yarayacak pek çok fırsat karşınıza çıkacaktır emin olabilirsiniz.  Aslında çocuğunuzun duygusal dünyasını yakından tanıyabilmek sadece çocuk için faydalı değil ebeveyn için de oldukça tatmin edici bir tecrübedir. Bu konuda kendinizi geliştirmekten ve profesyonel destek aramaktan çekinmeyin.

Hiç yorum yok :

Yorum Gönder

yorumlarınız benim için çok değerli.